طي بررسي جديدي که در ژورنال کلينيکال پريودنتولوژي منتشر گرديد عنوان شده است که عفونتهاي پريودونتال ممکن است يک فاکتور مهم جهت ابتلاي به بيماري آرتريت روماتوئيد به شمارآيد.
حدود 8 ميليون نفر دربريتانيا مبتلا به انواع مختلف آرتريت ميباشند به رغم اينکه پنداشته ميشود آرتريت بيماري بزرگسالان است بيش از 14500 کودک در بريتانيا (نسبت 1 در هزار) از اين بيماري رنج ميبرند.
حدود 350000 نفر در بريتانيا مبتلا به آرتريت روماتوئيد هستند.
نسبت بانوان مبتلا به آرتريت روماتوئيد(RA) سه برابر مردان بوده وسن ابتلا در بزرگسالان معمولاً بين سالهاي 40 تا 60 ميباشد، ولي اين بيماري ممکن است در هر سني روي دهد.
آرتريت روماتوئيد يک بيماري مزمن، سيستمي والتهابي است که عمدتاً غشاهاي Synovial مفاصل را تحت تأثير قرار ميدهد.
چون بيماري سيستمي است، تأثيرات زيادي روي اعضاي ديگر به غير ازمفاصل نيز ميگذارد. به عنوان مثال ميتوان نوروپاتي، التهاب صلبيه، بيماريگرههاي لنفاوي، پريکارديت، بزرگ شدن طحال و التهاب سرخرگها را نام برد.
علاوه بر آن احتمال زياد صدمه به کليه، ريه و سيستم عروق قلبي نيز وجود دارد.
از آنجايي که بيماري آرتريت روماتوئيد روي ارگانهاي ديگر اثر گذاشته و قابليت بروز عفونت را افزايش ميدهد ممکن است يک تهديد حياتي به شمار آيد.
نتايج تحقيقات حاکي از آن است که RA يک ريسک فاکتور براي ابتلا به بيماري پريودونتال توام با تحليل التهابي استخوان آلوئول به حساب ميآيد.
سندرم Sjorgens وهمچنين بيماري ليکن پلان دو مورد از ضايعات دهاني هستند که معمولاً با بيماريهاي خود ايمني (Autoimmune disease) همراه ميباشند.
پاتولوژي:
بيماري RA يک بيماري خود ايمني و اکتسابي بوده که فاکتورهاي ژنتيکي در آن ايفاي نقش ميکنند.
آرتريت روماتوئيد همانند ساير بيماريهاي خود ايمني باعث تغييرات گسترده ايمونولوژيکي والتهابي در بافت پيوندي ميگردد.
سيتوکينها که در ابتدا توسط ماکروفاژها و فيبروبلاستها توليد ميشوند به وفور در RA Synovium و مايع سينوويال (مايع زلالي) وجود دارند.
اين سيتوکينها شامل اينترلوکين 1 فاکتور نکروزتومور IL8, IL6, (IL1), (TNF) و پروستاگلاندين (PGE) ميباشند.
IL8 و IL6 در جمع آوري و يا همچنين در فعال سازي جمعي از سلولهاي ديگر ايفاي نقش ميکنند در حالي که پروستاگلاندينها و پروتئازها مستقيماً عمل کرده تا بافتهاي پيوندي مانند استخوان و غضروف را خورده و تخريب کنند. اين فعاليتها به طور محسوسي نمايانگر پاتوبيولوژي بيماري پريودونتال و تخريب استخوان آلوئول ميباشد.
سوءتغذيه:
بيماران مبتلا به RAبه دلايلي ممکن است در معرض خطر سوء تغذيه نيز باشند. يکي از دلايل فقر غذايي ممکن است کاهش وزن و کاشکسي (Cachexia) باشد که با توليد سيتوکين در ارتباط است.
در بيماراني که التهاب مزمن دارند توليد سيتوکينها مانند IL1 و TNF باعث افزايش سرعت متابوليسم و تجزيهي پروتئين ميشوند که ممکن است منجر به کاهش وزن و لاغري شود، لذا اين بيماران نيازمند دريافت کالري و پروتئين بيشتري هستند تا جوابگوي افزايش سرعت متابوليسم باشند.
تأثيرات داروهايي که جهت درمان آرتريت مصرف ميشوند در دراز مدت ممکن است اين مشکلات تغذيهيي را حادتر کنند. به عنوان مثال بيماراني که Methotrexate مصرف ميکنند غالباً با کمبود فوليک اسيد مواجه ميشوند.
Methotrexate يک داروي سرکوب کنندهي سيستم ايمني است که براي درمان RA به کار ميرود. به علاوه مصرف دراز مدت داروهايي که براي درمان RA به کار ميروند ممکن است باعث بروز حالاتي مانند خشکي دهان،گاستريت يا اولسرپپتيک شده که غالباً هضم وجذب مواد غذايي را در فرد کاهش ميدهند.
سوء تغذيه ممکن است وضعيت بافتهاي دهان و لذا سلامت دهان را نيز تحت تأثير قرار دهد.
ويتامينها و مواد معدني:
کمبود ويتامينها ومواد معدني زير در بيماران مبتلا به RA بيشتر مشهود است:
ويتامين E ,D ,C ,B12 ,B6، فوليک اسيد، کلسيم، منيزيم، روي، آهن و سلنيوم، اين ريز مغذيها در سلامت و عملکرد پريودونتيم نيز مؤثرند.
اگر چه مطلوب اين است که ريز مغذيها از طريق رژيمغذايي تأمين شوند ولي ممکن است ضروري باشد تا ازمکملهاي غذايي جهت جبران کمبود اين ريز مغذيها در بيماران مبتلا به RA استفاده نمود.
افزايش مصرف آنتياکسيدانها مانند سلنيوم و ويتامينC ممکن است صدمات ناشي از راديکالهاي آزاد در بيماريهاي RA و پريودونتال را کاهش دهند.
مصرف مکملهاي حاوي کلسيم، منيزيم و ويتامين D جهت کاهش ريسک استئوپروز ناشي از سوء تغذيه و يا درمان با استروئيد توصيه ميگردد.
حساسيت غذايي:
نشان داده شده است در بعضي بيماران حساسيت غذايي علائم RA و همچنين فرآيند التهاب را تشديد مينمايد.
Panush وهمکارانش در يک بررسي کنترل شده که علائم و نشانههاي حساسيت غذايي را مورد بررسي قرارميداد نشان دادهاند که اصلاح رژيم غذايي باعث بهبودي موقت علائم و نشانههايRA ميگردد.
اگر چه طبق گزارشها، رژيمغذايي گوناگون باعث بهبودي علائم و نشانههاي RA در بعضي بيماران گرديده ولي مبتلايان به RA ممکن است به طور موقتي و خود به خود نيز بهبوديهايي از خود نشان دهند. لذا حائز اهميت است متخصصان تغذيه درمان غذايي اين گونه بيماران را به عهده گيرند.
اسيدهاي چرب ضروري:
در سالهاي اخير محققان به طور چشمگيري به منافع اسيد چرب امگا 3 و توانايي آن در تعديل فرآيند التهاب علاقهمند گرديدهاند.
نشان داده شده است که مکملهاي حاوي اسيدهاي چرب ضروري به ويژه گاما لينولنيک اسيد (GLA) و ايکوساپنتانوئيک اسيد (EPA) قادر به کنترل پروستاگلاندينها ميباشند بدون اينکه عوارض جانبي داروهاي ضد التهابي غير استروئيدي(NSAID) را دارا باشند.
GLA به عنوان يک داروي ضد التهاب مانع از توليد آراشيدونيک اسيد و همچنين مانع از سنتز لوکوترينها (Leukotrienes) از آراشيدونيک اسيد ميگردد.
لوکوترينها موادي هستند که از آراشيدونيک اسيد به دست آمده و در شروع التهاب و آلرژي ايفاي نقش ميکنند.
همچنين به نظر ميرسد که EPA موجود در روغن ماهي و مواد حاصل از سوخت و ساز آن از سنتز آراشيدونيک اسيد و توليد مواد التهابزا جلوگيري ميکنند.
تحقيقات اخيري که توسط Campan و همکارانش در مورد تأثيرات امگا 3 روي بيماري ژنژيويت انجام شد نمايان ساخت که EPA از طريق حضور در غشاي سلولي بافت لثه، باعث کاهش التهاب لثه ميگردد.
Paendorp و همکارانش نيز اظهار داشتند که روغن ماهي توام با GLA داراي تأثير مثبتي جهت جلوگيري از تحليل استخوان بوده و همچنين باعث افزايشن تراکم آن ميشود. اين نکته حائز اهميت است که مکملهاي حاوي روغن ماهي ممکن است روي انعقاد خون تأثير بگذارند، مخصوصاً هنگامي که همراه با آسپيرين و يا ديگر NSAIDها مصرف گردند.
بنابراين بهتر است مصرف مکملهاي حاوي اسيدهاي چرب ضروري زير نظر يک متخصص تغذيه، صورت بپذيرد. به هر حال مصرف روغن ماهي به مقدار مناسب توصيه ميگردد. اين نکتهي مهم را بايد به خاطرسپرد که فقط تعداد کمي از بيماران مبتلا به RA به طور کامل بهبود مييابند. لذا ضروري است که اين گونه بيماران همواره تحت نظر پزشک معالج خويش باشند. اين بيماري به ندرت برطرف ميگردد ولي ممکن است علائم و نشانههاي بيماري به طور موقتي فروکش نمايند.
دکتر علي خجسته
منبع : » *ترکمن مدیکال
